Phân loại rác thải tại nguồn: Để không đi lại “vết xe đổ”

Theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, từ ngày 1/1/2025, các cá nhân, tổ chức không tổ chức phân loại rác thải tại nguồn sẽ bị xử phạt hành chính.

Thế nhưng đến thời điểm này các yếu tố về hạ tầng, cơ chế chính sách để chương trình thực thi bền vững, đem lại hiệu quả… vẫn là vấn đề cần được làm rõ.

Vẫn lúng túng

Đầu tiên phải khẳng định, việc tổ chức phân loại rác thải tại nguồn là một trong những nhiệm vụ cần thiết nhằm bảo vệ môi trường, hiện thực hóa ước mơ biến rác thành tài nguyên. Việc tái chế rác thải không chỉ có ý nghĩa về mặt môi trường mà còn đem lại lợi ích về kinh tế.

Nói như vậy là bởi, với lượng hữu cơ lớn trong rác thải sinh hoạt (ước tính khoảng 50 - 70%), đây sẽ là nguồn nguyên liệu dồi dào để sản xuất phân vi sinh, một loại phân rất tốt cho cây trồng và thân thiện với môi trường; là nguồn nguyên liệu cho các ngành nghề khác phát triển… Trước thực trạng trên, hàng loạt các quy định đã được đưa ra để hiện thực hóa mục tiêu trên.

Cụ thể, Nghị định 45/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường quy định, từ ngày 1/1/2025, các hộ gia đình, cá nhân không phân loại rác sinh hoạt, không sử dụng bao bì chứa chất thải rắn sinh hoạt sẽ bị xử phạt từ 500.000 đến 1 triệu đồng. Các chung cư, tòa nhà văn phòng không bố trí thiết bị, phương tiện, địa điểm để phân loại tại nguồn sẽ bị phạt từ 200 - 250 triệu đồng…

Thế nhưng, đến thời điểm này, việc tổ chức quản lý, phân loại chất thải rắn vẫn đang bộc lộ hàng loạt những tồn tại. Trao đổi với phóng viên Kinh tế & Đô thị, lãnh đạo một công ty vệ sinh môi trường trên địa bàn TP cho hay, theo hướng dẫn của Bộ TN&MT, chất thải rắn sinh hoạt được phân thành chất thải thực phẩm, chất thải tái chế, chất thải còn lại (chất thải nguy hại, chất thải cồng kềnh, chất thải còn lại khác) nhưng hiện nay, Hà Nội chưa có cơ sở hạ tầng xử lý chất thải hữu cơ và điểm xử lý chất thải cồng kềnh.

Mặt khác, theo quy định, chủ nguồn thải chất thải nguy hại phải có phương tiện, thiết bị phù hợp đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, quy trình quản lý theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Song, hiện chưa có hướng dẫn cụ thể đối với các loại phương tiện, thiết bị trong trường hợp này.

Ngoài ra, cơ sở được cấp giấy phép môi trường có chức năng xử lý chất thải nguy hại phù hợp với loại chất thải cần vận chuyển. Tuy nhiên, các đơn vị trúng thầu duy trì vệ sinh môi trường, thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt trên địa bàn quận, huyện, thị xã đều không có chức năng xử lý chất thải nguy hại được Bộ TN&MT cấp phép.

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực môi trường, những tồn tại trên cần sớm được tháo gỡ để bảo đảm tính hiệu quả của chương trình, tránh đi vào “vết xe đổ” trong những năm trước. Cụ thể, năm 2006, Nhật Bản đã tài trợ, hỗ trợ Hà Nội triển khai thí điểm công tác phân loại rác thải tại nguồn ở một số phường ở Hà Nội.

Thế nhưng, chỉ sau một thời gian ngắn, dự án không mang lại kết quả như kỳ vọng. Và nguyên nhân thì có nhiều, trong đó một trong những nút thắt chính là do chưa đồng bộ hệ thống hạ tầng thu gom cũng như hệ thống pháp luật kèm theo.

Nguồn: kinhtedothi